Και εδώ πρέπει να υπογραμμιστεί κάτι. Το M&M X: Legacy είναι μια old school κυκλοφορία μέχρι το μεδούλι. Δεν είναι μια προσαρμογή στα σύγχρονα δεδομένα τύπου Legend of Grimrock, δεν ακολουθεί τις αδήλωτες συμβάσεις των σύγχρονων RPG που λειαίνουν τις τριβές του gameplay και δεν προσπαθεί καν να ακολουθήσει τη σύγχρονη πραγματικότητα. Εδώ ο ρόλος του θεραπευτή δεν είναι διακοσμητικός αλλά απολύτως απαραίτητος από το πρώτο λεπτό και μάλιστα πλήρους απασχόλησης. Δεν υπάρχει regeneration για το mana ενώ για το health γίνεται μόνο με ξόρκι. Μόνος τρόπος αναπλήρωσης τα φίλτρα και η ξεκούραση μετά τη μάχη, η οποία ξεκούραση γίνεται με δαπάνη προμηθειών που αγοράζει ο παίκτης και αν τελειώσουν ακολουθεί ποδαρόδρομος μέχρι την κοντινότερη πόλη και επιστροφή. Η δυσκολία δεν είναι μόνο υψηλή αλλά και σταθερή, ενώ μερικές πλευρές της είναι σχεδόν άδικες. Ακριβώς τη στιγμή που ο παίκτης θα αρχίσει να νιώθει κάποια αυτοπεποίθηση στις μάχες το παιχνίδι θα ανέβει σκάλα και θα τον ξαναγυρίσει πίσω. Το character building θυμίζει τις munchkin λογικές του μακρινού παρελθόντος ενώ η επιβίωση στις μάχες επιβάλλει τη συνεχή εκμετάλλευση συγκεκριμένων τακτικών. Υπάρχουν εκπαιδευτές που ξεκλειδώνουν ανώτερες βαθμίδες στις ικανότητες των χαρακτήρων, ειδικές αποστολές για τα ανώτατα επίπεδα, μπουντρούμια με κλασσικότατους γρίφους, side quests που διατρέχουν όλο το παιχνίδι, μπαούλα που ο παίκτης πληκτρολογεί την απάντηση σε γρίφο για να ανοίξουν, άφθονα hirelings, ξόρκια για φωτισμό και εύρεση μυστικών (και attribute checks για να ανοίξουν), τα relic items μαζεύουν XP, πίσω από την επόμενη πόρτα μπορεί κάλλιστα να βρίσκεται κάτι 10 levels δυνατότερο, ο χρυσός έχει πραγματική αξία και ο παίκτης δε νιώθει ποτέ πάμπλουτος αλλά μάλλον μπατίρης, υπάρχουν buff shrines που λειτουργούν με βάση τη μέρα και την ώρα και ναοί που ανασταίνουν τους νεκρούς, οι έμποροι δεν ανανεώνουν το εμπόρευμά τους το οποίο είναι περιορισμένο - οπότε όποιος υπολόγιζε σε άπειρα potions θα βρεθεί προ εκπλήξεως - και πολλά άλλα στοιχεία που σίγουρα θα έχουν φέρει δάκρυα στα μάτια των παλιότερων. Με λίγα λόγια, επιστροφή στο 1995 και πιο πίσω ακόμα.
Το ζήτημα είναι πως η αντιγραφή (ή νεκρανάσταση) είναι τόσο πλήρης που μαζί με τα επιθυμητά έχουν μεταφερθεί και τα ενοχλητικά στοιχεία μιας εποχής, με μια βοήθεια από κάποιες επιλογές των developers. Η απουσία repair spell οδηγεί στην επιστροφή με τα πόδια στο σιδερά για επισκευές από τα βάθη του εκάστοτε μπουντρουμιού . Όχι μόνο δεν υπάρχουν waypoints αλλά και το διαθέσιμο ξόρκι τηλεμεταφοράς ανήκει στις υψηλές βαθμίδες της Prime magic, οπότε αργεί πολύ να γίνει διαθέσιμο ή και δε γίνεται ποτέ. Κατά συνέπεια, αν τελειώσουν οι προμήθειες και ο παίκτης σέβεται το απόθεμά του σε φίλτρα, αρκετός χρόνος καταναλώνεται σε μετακινήσεις. Αυτές οι μετακινήσεις γίνονται από ένα σημείο και μετά σε άδειους χώρους, καθώς έχουν απομείνει διάσπαρτοι ελάχιστοι high level εχθροί και δεν υπάρχει respawn. Για λόγους σεναρίου και τελειομανίας, ο παίκτης θα περάσει ξανά και ξανά από τις ίδιες περιοχές, που μπορεί την πρώτη φορά να έχουν τη γοητεία του άγνωστου (και στο είδος η γοητεία αυτή μετριέται σε grid squares, που εδώ είναι πολλά), αλλά μετά τη δέκατη φορά η όποια εντύπωση έχει χαθεί. Κάποιοι θα πουν, και σωστά, "ρεαλισμός" ενώ κάποιοι άλλοι θα εκνευριστούν. Το σενάριο είναι γραμμικότατο και επανέρχεται στις ρίζες του "ηρωική ομάδα μισθοφόρων βοηθά όλο τον κόσμο". Τα πάντα στον τίτλο είναι στατικά, πράγμα πολύ συνηθισμένο στα turn-based RPGs, αλλά εδώ παραείναι. Οι φορές που ένας NPC άλλαξε θέση κατά τη διάρκεια μιας αποστολής μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού.
Επί της ουσίας, αυτό το άβολο και περιοριστικό κοστούμι που κάνει τον τίτλο τόσο ελκυστικό στους βετεράνους role-players τον κάνει και αντικειμενικά δύστροπο. Το Legacy πραγματικά έχει βγει από το χρονοντούλαπο της ιστορίας επαναφέροντας ένα -γιατί όχι- μηχανιστικό gameplay, πολύ προκλητικό όμως και με τη δική του γοητεία, και δεν προσπαθεί καθόλου να προσαρμοστεί. Το παραπάνω μεταφράζεται με απλό τρόπο. Ο παίκτης δημιουργεί ένα party τεσσάρων ατόμων επιλέγοντας ανάμεσα σε τέσσερεις φυλές (human, elf, dwarf, ork) με την κάθε μία να έχει τρεις μοναδικές classes που καταλήγουν σε μια advanced class. Οι 12 αυτές επιλογές ποικίλουν ικανοποιητικά, ενώ και τα διαθέσιμα skills επιτρέπουν παραλλαγές. Οι περισσότερες melee classes έχουν πρόσβαση και σε κάποια μαγεία, ενώ οι μάγοι μπορούν να ειδικευτούν έστω και λίγο σε κάποιο όπλο.
Η επιλογή ξορκιών, όμως, είναι περιορισμένη. Υπάρχουν μεν 7 σχολές μαγείας (prime, fire, water, air, earth, dark, light) η κάθε μία με τις δικές της ιδιαιτερότητες (πχ η dark εστιάζει στην πνευματική επιβολή, η fire στην ωμή δύναμη και η light στη θεραπεία), αλλά υπάρχουν μόλις 10 διαθέσιμα ξόρκια για κάθε σχολή. Όχι μόνο είναι αδύνατο και ανεπιθύμητο να μην εξειδικευτεί ένας μάγος σε δύο ή τρεις από αυτές για το μεγαλύτερο μέρος του τίτλου, αλλά και τα υπάρχοντα ξόρκια συνήθως παραλλαγές του ίδιου μοτίβου όπου αλλάζει το είδος της ζημιάς ανάλογα με τη σχολή, πιθανόν με ένα damage over time ή crowd control effect. Η prime, η dark και η light έχουν πιο ιδιαίτερο χαρακτήρα αλλά και πάλι δεν υπάρχουν lower resistance spells, summons, ποικιλία στο crowd control και γενικά τα διάφορα καλούδια που συνηθίζονται σε party based τίτλους, πόσο μάλλον τους καλύτερους της σειράς. Η ιδιαιτερότητα είναι πως ενώ ο παίκτης θα ειδικευτεί σε μια σχολή για να τα βγάλει πέρα στην τρέχουσα περιοχή, όταν θα προχωρήσει θα συναντήσει εχθρούς με υψηλά resistances σε αυτή τη σχολή και θα πρέπει να επενδύσει σε κάτι άλλο. Αυτός ο πλουραλισμός επιτυγχάνεται δύσκολα και δεν αποκλείεται το party να αποδειχτεί δυσλειτουργικό. Κατά συνέπεια το παιχνίδι δε συγχωρεί, απαιτεί συντηρητικό παίξιμο, σωστό συνδυασμό και πολύ καλή διαχείριση των πόρων γιατί, με εξαίρεση τις ακριβές προμήθειες για rest, αναπληρώνονται δύσκολα ή καθόλου.
Επιπλέον υπάρχουν δύο θέσεις για hirelings, NPCs που εντάσσονται στην ομάδα έναντι αμοιβής και δε συμμετέχουν στις μάχες αλλά προσφέρουν κάποια ιδιότητα (εύρεση μυστικών, αυξημένη εμπειρία, block επιθέσεων κλπ). Στο τμήμα του gameplay τα πάντα είναι grid-based όπου κάθε κίνηση είναι ένας γύρος και αντιστοιχεί σε δύο λεπτά in-game χρόνο. Η προοπτική είναι πρώτου προσώπου με ελεύθερο look και κίνηση στο χάρτη, αλλά αυτό συνήθως μεταφράζεται σε διαδρόμους πλάτους μιας σειράς που αντιπροσωπεύουν είτε μονοπάτια στο δάσος και στα βουνά είτε διαδρόμους σε μπουντρούμια. Ο σχεδιασμός των τελευταίων είναι αρκετά καλός αλλά για τα πρώτα ο κανόνας είναι φιδογυριστοί διάδρομοι που καταλήγουν σε αδιέξοδα και δε συνδέονται συχνά μεταξύ τους. Κατά συνέπεια, η αίσθηση είναι αυτή ενός ποντικού στο λαβύρινθο και όχι αυτή ενός πραγματικού δάσους. Με άλλα λόγια ο σχεδιαστικός περιορισμός των grids κυριαρχεί σαν εντύπωση και όχι τα backgrounds, πράγμα που ενισχύεται και από την προοπτική πρώτου προσώπου. Ευτυχώς υπάρχουν και πολλές ανοιχτές περιοχές και πόλεις, που η κατάσταση είναι η επιθυμητή.
Ο σχεδιασμός του world map δίνει την εντύπωση ξεχωριστών περιοχών που συνδέονται μεταξύ τους με ένα ή δύο, το πολύ, σημεία, και όχι ενιαίας οντότητας προς εξερεύνηση χωρισμένης σε τετραγωνάκια - και αυτό καταγράφεται απλά ως παρατήρηση, όχι ως κριτική. Η ποικιλία στους εχθρούς και τις ικανότητές τους είναι μεγάλη, ενώ αξίζει να σημειωθεί πως πολλές φορές έχουν ικανότητες που δε διαθέτει ο παίκτης. Μια ακατανόητη επιλογή στη μάχη είναι πως από τη στιγμή που οι αντίπαλοι μπουν σε melee απόσταση, το party δε μπορεί να αλλάξει τετράγωνο. Αυτό και περιορίζει τις τακτικές επιλογές και δεν έχει λογική. Το κυρίαρχο ατού όμως, και το κομμάτι που οι developers δείχνουν τον καλύτερό τους εαυτό, είναι η μάχη και η εξερεύνηση. Αν και όχι ιδιαίτερα πλούσιες, οι επιλογές είναι αρκετές για να στηθούν αγωνιώδεις και προκλητικές μάχες που απαιτούν πολύ προσεκτικό σχεδιασμό. Το dungeon crawling, η διαρκής αναζήτηση μυστικών, οι εκπλήξεις, πραγματικά απορροφούν τον παίκτη και κάνουν τον τίτλο ιδιαίτερα ελκυστικό ενώ πάνω που θα συνηθίσει τις τακτικές απέναντι σε συγκεκριμένους εχθρούς, αυτοί θα αλλάξουν ανανεώνοντας την οπτική και τις μεθόδους (υπό τους παραπάνω, όχι πάντα ευχάριστους, περιορισμούς).
Ο παίκτης θα βρεθεί να μετρά mana και πιθανό damage για τους επόμενους γύρους, να σχεδιάζει στρατηγικές επιβίωσης, να προσεύχεται να μη χτυπηθεί ο μάγος και να εκμεταλλεύεται ξεδιάντροπα το health regeneration spell. Τα sidequests διαφοροποιούνται αρκετά και κινούνται σε παραδοσιακά RPG πλαίσια, με ευχάριστες εκπλήξεις όπως η πληκτρολόγηση ονομασιών και εύρεση κωδικών. Από εκεί και πέρα, ο τεχνικός τομέας είναι επαρκής αλλά δεν εντυπωσιάζει. Τα γραφικά είναι καλοσχεδιασμένα, με κλασσική μεσαιωνική αισθητική αλλά οι φωτισμοί, οι σκιές και τα textures είναι μέτριας ποιότητας. Τα μοντέλα είναι και αυτά όμορφα αλλά αποτελούνται από μικρό αριθμό πολυγώνων, κάτι που φαίνεται έντονα σε χαμηλότερες αναλύσεις.
Οι ομιλίες χαρακτηρίζονται από επαναλαμβανόμενες ατάκες και χλιαρό χιούμορ, αν και ο επικρατέστερος ήχος είναι τα βογγητά και οι κραυγές της μάχης. Στο τελευταίο τμήμα, μαζί με τους ήχους των όπλων και των τεράτων, έχει γίνει αρκετά καλή δουλειά και ο παίκτης πραγματικά νιώθει τη δύναμη και τον πόνο των χτυπημάτων. Το animation είναι σε καλό επίπεδο ενώ η μουσική επένδυση περνά απαρατήρητη. Έχει γίνει επίσης αρκετή προσπάθεια να αποδοθεί ποικιλία στον περίγυρο, από ερήμους και δάση μέχρι μεγάλες πόλεις και παράκτιες περιοχές, και σε σημαντικό βαθμό αποδίδει. Το σενάριο ξεκινά αδιάφορα και συνεχίζει αδιάφορα, αν και βελτιώνεται ελαφρά προς το φινάλε. Αξίζει να σημειωθεί πως είναι το πρώτο παιχνίδι της σειράς που τοποθετείται στο συνεχές και τον κόσμο των Heroes of Might and Magic, και συγκεκριμένα μετά τα γεγονότα του VI. Αυτό επιτρέπει στους developers να εισάγουν και πολύ lore και πρόσωπα από το HOMM VI, που όμως μένουν σε περιορισμένο ή διακοσμητικό ρόλο με ελάχιστες γραμμές διαλόγων (πχ εκπαιδευτές). Οι διάλογοι και ομιλίες κινούνται και αυτές σε συμβατικά πλαίσια, με πινελιές άτσαλου χιούμορ, αλλά τουλάχιστον δεν ενοχλούν ενώ εντείνουν τον παραδοσιακό και, γιατί όχι, παλαιικό χαρακτήρα του Legacy.
Κλείνοντας, το Might and Magic X: Legacy είναι μια ολική επαναφορά στις βαθύτερες ρίζες της σειράς και του είδους, από εκεί που ξεκίνησαν τα party-based RPGs. Δεν προσπαθεί και δεν ενδιαφέρεται να προσαρμοστεί στο σήμερα, μα απεναντίας ανήκει τόσο στην παλιά σχολή που θα μπορούσε να είχε κυκλοφορήσει πριν 15 χρόνια και να θεωρηθεί mainstream. Η διάρκεια είναι βγαλμένη από τα παλιά, όπου ανάλογα με το backtracking μπορεί να ξεπεράσει τις 50 ή και 70 ώρες στο hard επίπεδο. Το σημαντικότερο είναι πως, αν και δεν ξεπερνά τα M&M 6 και 7, επιστρέφει στη σειρά τη χαμένη της ποιότητα και χαρακτήρα. Επειδή λοιπόν "there's no school like the old school" οι παλιοί παίκτες επιβάλλεται να ασχοληθούν μαζί του και να θυμηθούν τα νιάτα τους, έστω και χωρίς χαρτί μιλιμετρέ. επίσης, όσοι από τους νεότερους βρήκαν το Legend of Grimrock ελκυστικό θα βρουν στο Legacy την αυθεντική εμπειρία. Από την άλλη, η κυριότερη δύναμη είναι και η αδυναμία του. Η γραφή είναι απλή, η δομή του είναι απλή, η παραγωγή είναι αξιοπρεπής αλλά όχι εντυπωσιακή, όλο το βάρος πέφτει στην εξερεύνηση, τα μυστικά και τις μάχες όπου το αποτέλεσμα είναι πολύ υψηλού επιπέδου, αλλά ο παίκτης θα βρεθεί να χτυπά το κεφάλι του στον τοίχο ουκ ολίγες φορές και να κάνει τα ίδια πράγματα με μικρές παραλλαγές.
Ο δύστροπος χαρακτήρας του Legacy το κάνει αυτό που είναι, με κάποιους λόγους να είναι καλύτερους από άλλους. Αν και η Limbic αποδίδει δεξιοτεχνικά και με απόλυτη γνώση τους μηχανισμούς του είδους, δεν προσφέρει ούτε τον αναμενόμενο πλούτο ούτε κάτι ιδιαίτερο στο σχεδιασμό, τον κόσμο και τους χαρακτήρες - ο τίτλος είναι ένας μέσος όρος σε αυτό τον τομέα. Παρόλα αυτά, αποτελεί μια τιμιότατη και ποιοτικότατη στον πυρήνα της πρόταση που μακάρι να βρει συνέχεια - και είναι σίγουρο πως θα προσφέρει πολλές ώρες απόλαυσης στους γνώστες και σε όσους θέλουν να μάθουν.
Ναι, σύμφωνοι, old-school και τα σχετικά, "άχαρο" και μη ελκυστικό για πιο καινούριους παίκτες, αλλά προσωπικά το απόλαυσα όσο κανένα άλλο παιχνίδι το τελευταίο διάστημα! Ελπίζω να "ανταποκριθεί" στους οικονομικούς στόχους που έχει θέσει η Ubisoft και να δούμε κάποια στιγμή και κάποια συνέχεια (ίσως και με μεγαλύτερο budget), πλάι πλάι μαζί και με ένα καινούριο Heroes of Might & Magic VII ;)
Ωραίο review και χαίρομαι που "δείχνετε την αγάπη" και σε παιχνίδια που δεν είναι mainstream και δεν έχουν μεγάλη απήχηση στο ευρύ κοινό!
Μπράβο Γιάννη λεπτομερές review,εμένα πάντως αυτό το old school με κάνει να θέλω να ασχοληθώ μαζί του,αλλά πρέπει να βρούμε χρόνο.Καλό θα ήταν και άλλοι παίκτες που λατρεύουν τα r.p.g να δούνε λίγο από την μαγεία του might and magic καθώς πρόκειται για ένα θρύλο στα r.p.g....Με χαλάει πάντως αυτό που έγραψες για την μουσική,γιατί είναι πολύ σημαντική.
@ 0v3rm1nD - Συμφωνώ απόλυτα, συνεχίζω να ασχολούμαι με το παιχνίδι και μετά το review ενώ κοντεύω τις 100 ώρες στο δεύτερο playthrough. Είναι ΜΕΓΑΛΟ κόλλημα και είχα πολύ καιρό να ευχαριστηθώ τόσο εξερεύνηση και γρίφους. Απλά δεν είναι τόσο βαθύ όσο τα καλύτερα M&M, όμως στέκεται άξια σαν τίτλος της σειράς.
Αν είχαν προσέξει κάποια στοιχεία όπως πχ ένα αξιοπρεπές σύστημα σημειώσεων στο χάρτη, για να γράφεις πού έχεις αφήσει τι, μεγαλύτερη ποικιλία στα ξόρκια (οι μάχες μπορεί να γίνουν αρκετά επαναλαμβανόμενες αλλά αυτό εξαρτάται από το τι party έχεις φτιάξει) και αν είχαν φτιάξει ένα story της προκοπής θα του έβαζα με μεγάλη μου χαρά παραπάνω.
Ενδιαφέρον παιχνιδάκι.Το χαλάνε αρκετά στοιχεία οπώς οτι δεν υπαρχει monster respawn,λιγα customization και προσωπικα αθλια-κακοφτιαγμένα στους χαρακτήρες και πολλα bugs(τουλάχιστον σε εμένα στον ήχο δεν παίζουν οι φωνές).Κατά τα άλλα αρκετά ενδιαφέρον
πολυ καλο review παιδια! και το παιχνιδακι,αν και ειμαι στην αρχη ακομα, ειναι αρκετα καλο και μου φερνει στο μυαλο παλιες ημερες που λιωναμε το VI......