Η Γη είχε πάντοτε μια ελαφρά πεπλατυσμένη μορφή. Καθώς περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, η περιστροφική κίνηση προκαλεί μια μικρή διόγκωση στην περιοχή του Ισημερινού και μια σχετική συμπίεση στους πόλους. Για τον λόγο αυτό, ο πλανήτης περιγράφεται ως πεπλατυσμένο σφαιροειδές και όχι ως τέλεια σφαίρα. Το σχήμα του, όμως, δεν είναι σταθερό. Η κίνηση των τεκτονικών πλακών, η κυκλοφορία του νερού, οι μεταβολές στους ωκεανούς, η απώλεια πάγων και η σταδιακή απόκριση του φλοιού σε αλλαγές βάρους επηρεάζουν συνεχώς τόσο την επιφάνεια όσο και τη βαρύτητα της Γης.
Η νέα μελέτη, την οποία υπογράφει ο γεωλόγος Christopher Kotsakis του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, βασίστηκε σε δεδομένα από ένα παγκόσμιο δίκτυο σταθμών GNSS, δηλαδή δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης που μπορούν να καταγράφουν εξαιρετικά μικρές μεταβολές στην κατακόρυφη θέση του εδάφους. Αναλύοντας δεδομένα της περιόδου 1997–2015, ο ερευνητής εντόπισε ότι οι πολικές περιοχές άρχισαν να ανυψώνονται με ολοένα μεγαλύτερο ρυθμό, ενώ παράλληλα περιοχές κοντά στον Ισημερινό εμφάνιζαν καθίζηση. Από περίπου 0,5 χιλιοστά ανά έτος την περίοδο 1997–2000, ο ρυθμός ανύψωσης στους πόλους έφθασε περίπου στο 1 χιλιοστό ανά έτος έως το 2015. Με απλά λόγια, οι πόλοι ανεβαίνουν σταδιακά και η περιοχή του Ισημερινού υποχωρεί ελαφρώς, με αποτέλεσμα ο βραχώδης κορμός του πλανήτη να χάνει ένα πολύ μικρό μέρος της πεπλάτυνσής του.
Η εξήγηση συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με το λιώσιμο των παγετώνων, ιδιαίτερα στη Γροιλανδία και στην Ανταρκτική. Όταν τεράστιοι όγκοι πάγου συσσωρεύονται πάνω σε μια περιοχή επί χιλιάδες χρόνια, το βάρος τους πιέζει προς τα κάτω τον φλοιό. Όταν ο πάγος λιώνει και η πίεση μειώνεται, η στερεή Γη αρχίζει να ανακάμπτει αργά, διαδικασία που είναι γνωστή ως παγετώδης ισοστατική προσαρμογή. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που παρατηρείται ακόμη και σε περιοχές οι οποίες είχαν καλυφθεί από τους μεγάλους παγετώνες της τελευταίας παγετώδους περιόδου, η οποία ολοκληρώθηκε πριν από περίπου 11.000 χρόνια. Στη σύγχρονη εποχή, η ταχύτερη απώλεια πάγου προσθέτει ένα νέο φορτίο σε αυτή τη μακρόχρονη γεωλογική απόκριση, επιτρέποντας στις πολικές περιοχές να ανυψώνονται.
Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν εξεταστεί το γεωειδές. Το γεωειδές δεν είναι η πραγματική, βραχώδης επιφάνεια της Γης, αλλά μια θεωρητική επιφάνεια που απεικονίζει τις ανωμαλίες και την κατανομή του βαρυτικού πεδίου της. Καθώς ο πάγος στους πόλους λιώνει, η μάζα του δεν εξαφανίζεται: μετατρέπεται σε νερό και αναδιανέμεται κυρίως στους ωκεανούς. Η μετακίνηση αυτού του νερού προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, κοντύτερα στον Ισημερινό, αλλάζει την κατανομή της μάζας του πλανήτη και κάνει το γεωειδές να εμφανίζεται περισσότερο πεπλατυσμένο. Έτσι εξηγείται γιατί η Γη μπορεί να γίνεται ταυτόχρονα «πιο στρογγυλή» ως προς τη στερεή επιφάνειά της και «λιγότερο στρογγυλή» ως προς το βαρυτικό της σχήμα.
Για την καλύτερη εμπειρία σου θα θέλαμε να σε παρακαλέσουμε να το απενεργοποιήσεις κατά την πλοήγησή σου στο site μας ή να προσθέσεις το enternity.gr στις εξαιρέσεις του Ad Blocker.
Με εκτίμηση, Η ομάδα του Enternity