Από το 1906, με το θρυλικό άρθρο του New York Times για «κανάλια» στον Άρη, μέχρι την αμφιλεγόμενη ανακοίνωση του 1996 για πιθανά απολιθωμένα βακτήρια σε μετεωρίτη από τον Άρη, η ιστορία δείχνει ότι η δημοσιοποίηση ασαφών ή αποδεκτών από τα πρώτα στάδια αποδείξεων ζωής μπορεί να προκαλέσει συναίσθημα, αναστάτωση και παραπληροφόρηση, αν δεν υπάρξει συστηματική προετοιμασία. Η NASA έχει ήδη ξεκινήσει να δουλεύει σε σενάρια επικοινωνίας, με ειδική εργασία σε ένα συνέδριο astrobiology και σε ένα λευκό χαρτί στο περιοδικό Astrobiology, που τονίζει ότι η ανακάλυψη ζωής στο διάστημα είναι τόσο θέμα επιστήμης όσο και θέμα ηθικής, αξιών, θρησκείας και αντίληψης της ίδιας της ανθρώπινης φύσης.
Η έρευνα σήμερα διαχωρίζει δύο δυνητικές μορφές ανακάλυψης: ζωή βασισμένη σε βιολογία (για παράδειγμα μικροοργανισμοί σε πετρώματα ή στα υπόγεια ωκεάνεια των παγωμένων φεγγαριών), και ζωή που εμφανίζεται μέσα από τεχνολογία (όπως τα αναπλαστικά ή δορυφορικά ίχνη που αποκαλούνται UAP). Οι ερευνητές παρατηρούν ότι οι πολίτες έχουν ήδη διαμορφώσει ισχυρές προσδοκίες και φόβους γύρω από τους εξωγήινους, χάρη στην κινηματογραφική και πολιτική ποπ κουλτούρα, κάτι που σημαίνει πως η πρώτη ανακοίνωση θα συναντήσει ένα κοινό που δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά ήδη έχει έτοιμες ιστορίες στο κεφάλι.
Παράλληλα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα ενδιαφέρον συνδυασμό: αν και ένα μεγάλο ποσοστό αμερικανών πιστεύει ότι τα UAP έχουν εξωγήινη προέλευση, η πλειονότητα δεν φοβάται ότι θα θέσουν σε κίνδυνο τη Γη, γεγονός που δείχνει ένα περίεργο συνδυασμό περιέργειας και προσδοκίας, αλλά και ανθρώπινης αισιοδοξίας. Αν όμως κάποια μέρα πράγματι καταλήξει σε άμεση, απόλυτα αποδεικτική ανακάλυψη, οι ειδικοί φοβούνται ότι η ανακοίνωση θα πρέπει να αποτρέψει την υπερβολή, την αναστάτωση και την εξάπλωση συνωμοσιολογικών ιστοριών. Όπως συνέβη στην πανδημία της COVID 19, η επικοινωνία κινδύνου πρέπει να περιλαμβάνει ξεκάθαρα τι ξέρουμε, τι δεν ξέρουμε και τι σχέδια προστασίας υπάρχουν, ώστε το κοινό να καταλάβει πόσο φοβερή ή ασφαλής είναι πραγματικά η κατάσταση.
Οι νέες αποστολές στο ηλιακό μας σύστημα, όπως το Europa Clipper, το JUICE και το τηλεσκόπιο Pandora, θα «δουν» κατά πάσα πιθανότητα πρώτα απλώς χημικά σήματα που μπορεί να προέρχονται από ζωή, όχι ξεκάθαρες εικόνες ή άμεσες αποδείξεις. Γι’ αυτόν τον λόγο οι επιστήμονες προτείνουν ένα σύστημα αξιολόγησης της βεβαιότητας ανίχνευσης ζωής (CoLD scale), με οκτώ βαθμίδες που αρχίζουν από απλά βιολογικά σήματα και καταλήγουν σε ανεξάρτητες παρατηρήσεις που «χτυπούν» το κώδωνα της βιολογίας.
Το κλειδί είναι να προετοιμάσει το κοινό από τώρα, με συνεχείς ενημερώσεις, απλή γλώσσα και παιδαγωγικές προσπάθειες στην εκπαίδευση, ώστε να μάθει να διακρίνει αναστολή, αμφιβολία και βεβαιότητα στην επιστήμη. Προτείνουν η επικοινωνία να διακρίνει σαφώς μεταξύ παραπληροφόρησης (λάθος αλλά ακόμα και αβλεψία) και παραπληροφόρησης (επί προθέσει ψευδές περιεχόμενο), κάτι που έχει γίνει ακόμα πιο δύσκολο με την άνοδο των απομιμήσεων βασισμένων σε τεχνητή νοημοσύνη.
Η ιδέα είναι να υπάρχει ένας επαγγελματίας επικοινωνίας στην ίδια ομάδα με τους ερευνητές, ώστε να σχεδιάζεται εκ των προτέρων πώς θα εξηγηθούν οι αταίριαστες καμπύλες σε ένα γράφημα, οι «συνεπαγωγές» αντί αποδείξεις και οι επόμενοι έλεγχοι, πριν οι δημοσιογράφοι ξεκινήσουν να γράφουν την ιστορία τους. Η άρση της αβεβαιότητας δεν θα γίνει με ένα μόνο κείμενο, αλλά με ένα συνεχές δίκτυο διαύγειας, εμπιστοσύνης και προληπτικής εκπαίδευσης, ώστε όταν η στιγμή έρθει, το κοινό να αντιδράσει όχι με πανικό ή αποδοχή απίθανων θεωριών, αλλά με κριτική σκέψη και συλλογική αναζήτηση αλήθειας.
Για την καλύτερη εμπειρία σου θα θέλαμε να σε παρακαλέσουμε να το απενεργοποιήσεις κατά την πλοήγησή σου στο site μας ή να προσθέσεις το enternity.gr στις εξαιρέσεις του Ad Blocker.
Με εκτίμηση, Η ομάδα του Enternity